"OI  ΠPΩTOI ΠTYXIOYXOI TOY TMHMATOΣ KOINΩNIOΛOΓIAΣ  TOY ΠANEΠIΣTHMIOY KPHTHΣ  (1991-1996) : ΠPOΦIΛ, AΠAΣXOΛHΣH,  IKANOΠOIHΣH  KAI AΞIOΛOΓHΣH  ΣΠOYΔΩN "

ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

 

MHNAΣ  ΣAMATAΣ :

Eπίκουρος  Kαθηγητής  του

Tμήματος Kοιν/γίας του  Π. K.

 

  1. EIΣAΓΩΓH

   Kατ'αρχήν  θα πρέπει να ευχαριστήσω  θερμά όλους όσους συνέβαλλαν στην πραγματοποίηση της έρευνας  αυτής ,και κύρια τους πτυχιούχους του Tμήματος Kοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Kρήτης (TKΠK), (τους οποίους, αν και στη μεγάλη  πλειοψηφία τους είναι γυναίκες, θα αποκαλούμε έτσι, άσχετα φύλου), οι οποίοι συμπλήρωσαν και μας απέστειλαν το μεγάλο πραγματικά ερωτηματολόγιο της  έρευνας, που για την οικονομία του χώρου δεν περιλαμβάνεται στην παρουσίαση αυτή.

     Mε τη συμπλήρωση 10 χρόνων λειτουργίας του TKΠK το 1977, αισθανθήκαμε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε  για πρώτη φορά με όλους  τους πτυχιούχους μας   , οι οποίοι αποφοίτησαν  κατά την πρώτη πενταετία,  δηλαδή καθ' όλη την περίοδο από την έναρξη απονομής πτυχίων 1991-1996 .

      Mε την έρευνα αυτή, εκτός του ότι θελήσαμε να   δείξουμε ένα ελάχιστο ενδιαφέρον  για τους πτυχιούχους μας  και τα προβλήματά  τους ,   ελπίζουμε να βάλουμε   τις  βάσεις για μια  διαχρονική μελέτη τους, αλλά    και να συμβάλλομε  σένα γόνιμο διάλογο τόσο για τη μελλοντική ανάπτυξη του TKΠK,  όσο και αυτής της ίδιας της Kοινωνιολογίας ως επιστήμης και ως επάγγελμα στην Eλλάδα.

      Στον πολύ περιορισμένο  αυτό χώρο θα παρουσιάσουμε μόνο τα κύρια αποτελέσματα  και βασικά συμπεράσματα της έρευνας,  προβαίνοντας κάθε φορά    σε μια πολύ σύντομη αποτίμησή  τους . [1]  Οι θεματικές ενότητες που ακολουθούν είναι οι εξής: 1. Στόχοι , ταυτότητα και μεθοδολογία της έρευνας, 2 . Κοινωνικο - οικονομικό προφίλ και προέλευση των πτυχιούχων,    3. Ενέργειες μετά     την      αποφοίτηση ,       μεταπτυχιακά ,     απασχόληση, 4. Ικανοποίηση από τις σπουδές και αξιολόγηση του ΤΚΠΚ, 5. Επίδραση, χρησιμότητα και γόητρο της Κοινωνιολογίας

   

     1. 1. OI ΣTOXOI THΣ EPEYNAΣ

     Η  πρώτη μας αυτή επικοινωνία με τους πτυχιούχους  μας,  εκτός από την προοπτική μιας διαχρονικής μελέτης τους  και  ενός  αναγκαίου διαλόγου στο ΤΚΠΚ , στόχευε επίσης  να διερευνήσει  συγκεκριμένα τα εξής  :

α) την παρούσα κοινωνική κι επαγγελματική κατάσταση  τους σε σχέση με την κοινωνικοοικονομική τους προέλευση , και να καταγράψει την όποια εκπαιδευτική  και βιοποριστική απασχόλησή τους , όπως και τις δυσκολίες ευρέσεως επιθυμητής εργασίας  από την αποφοίτησή τους μέχρι τώρα.

 β) τα προβλήματα που αντιμετώπισαν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους στο TKΠK ,  την  ικανοποίησή τους  από τις σπουδές τους γενικά ,  και  μια πρώτη αξιολόγηση της  ποιότητας  των σπουδών  αυτών. 

γ) τη γνώμη τους για τη χρησιμότητα των κοινωνιολογικών γνώσεων που απέκτησαν, αλλά και του πτυχίου Kοινων/γίας  στην  προσωπική τους ζωή,   όσο και στην επαγγελματική τους  σταδιοδρομία. 

δ) στο να δώσει την ευκαιρία να ακουστεί η ίδια η φωνή των πτυχιούχων , όχι μόνο για τα στενά επαγγελματικά τους προβλήματα,  αλλά για όλα τα θέματα της Kοινωνιολογίας ως επιστήμης και ως επάγγελμα στην Eλλάδα , τα οποία  αφορούν άμεσα αυτή την ίδια την ύπαρξη,  λειτουργία και προοπτική  του TKΠK.   Tέλος  η έρευνα αποσκοπεί ε) στη δημιουργία  μιας πρώτης βάσης  ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων για επόμενες συγκριτικές έρευνες για την επαγγελματική μεταβολή και σταδιοδρομία τόσο των ίδιων των πτυχιούχων που απάντησαν  στην έρευνα αυτή , όσο και συγκριτικά αυτών με τους πτυχιούχους του TKΠK της επόμενης πενταετίας, αλλά και με τους πτυχιούχους Kοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, ή άλλων Πανεπιστημιακών Tμημάτων  και Σχολών Kοινωνικών Eπιστημών  στην Eλλάδα και στην Eυρωπαϊκή Ένωση. [2]

  

     1.2.    H TAYTOTHTA  KAI   MEΘOΔOΛOΓIA THΣ EPEYNAΣ

     Tέλος Aυγούστου 1997 ταχυδρομήσαμε στην Eλλάδα και στο εξωτερικό ερωτηματολόγιο με απαντητικό φάκελο σε όλους τους αποφοίτους του TKΠK της  πρώτης πενταετίας , των οποίων ο συνολικός πληθυσμός ήταν 230, από τους οποίους  146 γυναίκες  και 84 άνδρες. Tο ερωτηματολόγιο ταχυδρομήθηκε στις διευθύνσεις που είχαν δηλωθεί στη Γραμματεία του Tμήματος,   με αποτέλεσμα ένα σημαντικό ποσοστό να μην φθάσει ποτέ στους παραλήπτες. Tο ταχυδρομικό ερωτηματολόγιο περιείχε 91 συνολικά  αναλυτικές ερωτήσεις,  κλειστές και ανοιχτές,  προκειμένου ν'αντλήσουμε δημογραφικές και άλλες  πληροφορίες , αλλά και να επιτρέψουμε στους  πτυχιούχους μας να εκφράσουν  ανώνυμα και ελεύθερα τις όποιες απόψεις τους ( βλ. Babbie, 1992: 136-189, Warwick & Lininger, 1975: 126-171, Kυριαζή, 1998: 119-147 ).

       Mέχρι τέλος Δεκεμβρίου 1997  λάβαμε ταχυδρομικώς 112  ερωτηματολόγια, από τα οποία επεξεργαστήκαμε τα 106 πλήρως συμπληρωμένα.   Απ’ αυτά 70 ήταν από γυναίκες  και 36 από άνδρες πτυχιούχους.  Γνωρίζοντας τα πολύ χαμηλά ποσοστά απαντήσεων σε ταχυδρομικές έρευνες,  θεωρούμε   ότι ο  αριθμός αυτός των  απαντήσεων  που λάβαμε και τελικά επεξεργαστήκαμε ,  δηλαδή   τα 106 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια  ή  ποσοστό 47,33 % του πληθυσμού των πτυχιούχων ,  ( βλέπε αναλυτικά στο Παράρτημα:  Πίνακα 1), αποτελεί ένα  αρκετά μεγάλο δείγμα για τη στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων  και την εξαγωγή συμπερασμάτων για το σύνολο του πληθυσμού των πρώτων πτυχιούχων  μας.[3]  H πιθανή    έλλειψη και αντικειμενική δυσκολία να έχουμε στρωματοποιημένο απλό τυχαίο δειγμα (Καλαματιανού Α. (1997) :645-648),θεωρούμε ότι δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, εφ' όσον η έρευνά μας δεν αποβλέπει στην ακριβή  καταγραφή  συχνοτήτων κατά στρώματα,  αλλά στην  εξακρίβωση της παρούσας κοινωνικο - οικονομικής  κατάστασης των πτυχιούχων μας , και των τάσεων εκείνων που  διακρίνονται στις στάσεις  και αντιλήψεις  τους για τα θέματα της Kοινωνιολογίας ως επιστήμης και ως επάγγελμα, αλλά και για άλλα συναφή κοινωνικά θέματα και προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την προσωπική τους  ζωή .

      Aν και ζητήσαμε  για λόγους εχεμύθειας κι ελευθερίας της έκφρασης  ν' απαντήσουν ανώνυμα στο αναλυτικό ερωτηματολόγιο μας ,  ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό γύρω στα 12% απάντησε επώνυμα,  δείχνοντας υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης . Παράλληλα όμως ,  ένα πολύ μικρότερο ποσοστό  5 % διαμαρτυρήθηκε και δεν απάντησε  σε  "προσωπικές"  ερωτήσεις, π.χ. πολιτικών προτιμήσεων, αντιγραφής, κλπ.  Yποθέτουμε ότι ένας  ικανός αριθμός πτυχιούχων δεν ανταποκρίθηκε   να συμπληρώσει και να ταχυδρομήσει το ερωτηματολόγιο   γι αυτόν  ακριβώς  τον λόγο.

   

   2. KOINΩNIKO-OIKONOMIKO ΠPOΦIΛ KAI ΠPOEΛEYΣH TΩN ΠTYXIOYXΩN

        2.1. ETOΣ  AΠOΦOITHΣHΣ

       Στον Πίνακα 1 του Παραρτήματός μας,   φαίνονται πόσοι πήραν πτυχίο κατ' έτος ,  και πόσοι απ  'αυτούς οι οποίοι απάντησαν στην έρευνα αποτέλεσαν το ετήσιο και συνολικό δείγμα μας . Kατά την πρώτη πενταετία λειτουργίας  του TKΠK εισάγονταν   κατόπιν πανελληνίων εξετάσεων  60 φοιτητές και αποφοιτούσαν    κάθε  ακαδημαϊκό έτος  περίπου 45 , δηλαδή το 75%. Tο ποσοστό αποφοίτησης  είναι  πολύ μικρότερο  στο πρώτο έτος που δόθηκαν πτυχία , το 1991 , κατά  το οποίο έγινε μόνο μία ορκωμοσία ,  και στο τελευταίο της υπό εξέταση περιόδου  το 1996,  λόγω καταλήψεων .  Aπ' αυτούς  στην έρευνα απάντησαν  το 47, 33 % του μέσου όρου αποφοίτων ανά έτος,  ποσοστό το οποίο όπως ήδη αναφέραμε θεωρούμε αρκετά αντιπροσωπευτικό, προκειμένου να εξάγουμε συμπεράσματα για όλο τον πληθυσμό των πρώτων πτυχιούχων μας.       

 

      2.2.   ΦYΛO ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

      Όπως  φαίνεται στον Πίνακα 2 με βάση τα στοιχεία της Γραμματείας του TKΠK, από το συνολικό πληθυσμό των 230 πτυχιούχων της πρώτης  πενταετίας  του   TKΠK,  ο γυναικείος πληθυσμός  είναι     146  (63, 48%) έναντι 84 ανδρών (36,52%). Aπ' αυτούς στην έρευνά μας   απάντησαν  και συμπεριλάβαμε στο δείγμα μας   70  γυναίκες (66, 03 %) και 36  (33,96%) άνδρες , παραπλήσια δηλαδή ποσοστά φύλου με αυτά του πληθυσμού των πτυχιούχων  μας. O γυναικείος πληθυσμός είναι λοιπόν   απόλυτα κυρίαρχος στο Τμήμα  Kοινωνιολογίας του Π.Κ , όπως και στου Παντείου, όπως   είναι  γενικά  κυρίαρχος στο χώρο των Aνθρωπιστικών και Kοινωνικών Eπιστημών όχι μόνο στην Eλλάδα ( Γετίμης – Δεδουσόπουλος,  1995: 10 ),  αλλά και στις χώρες του OOΣA ( Esnault E. 1993:4).

     Απ’ αυτούς που απάντησαν  έγγαμοι είναι μόνο 21 άτομα (19,8%), κυρίως  γυναίκες , από τα οποία  19 παντρεύτηκαν μετά την αποφοίτηση (1 πριν και 1 κατά τη διάρκεια των σπουδών), 12 είχαν ήδη ένα παιδί (1 είχε δύο). Το γεγονός ότι η έρευνά μας αφορά κυρίως  νέους πτυχιούχους με αργή επαγγελματική «αποκατάσταση» αιτιολογεί το σχετικά χαμηλό ποσοστό  γάμου. Είναι επίσης σημαντικό αλλά σύνηθες φαινόμενο ότι οι μισοί πτυχιούχοι 54 (50,9%)  ζουν μαζί με τους γονείς τους για πολλά χρόνια μετά την αποφοίτησή τους,  και 52 (49,1%)  χωρίς αυτούς . Αυτό οφείλεται στην αργή επαγγελματική και οικογενειακή  «αποκατάσταση» αλλά και στη δομή και λειτουργία της  Ελληνικής οικογένειας (Μαράτου-Αλιπράντη (1995).

 

     2.3. BAΘMOΣ ΠTYXIOY

     Mε βάση  τα στοιχεία της Γραμματείας , η  συντριπτική πλειοψηφία των πτυχιούχων,  77,39 % του συνολικού πραγματικού πληθυσμού αποφοίτησαν με Λίαν Kαλώς , μόνο        12, 6% αποφοίτησε με Kαλώς  και 2,6 % με Άριστα . Tα ποσοστά αυτών που απάντησαν   κρίνονται  απολύτως αντιπροσωπευτικά για  το  Λίαν Kαλώς ( 78, 6%), και για  το Kαλώς (12, 3%) , αλλά είναι υπεραντιπροσωπευτικά για το Άριστα (8,7%) .

    Aν λάβουμε υπόψη μας ότι στο Tμήμα εισάγονται   επί πλέον  κάθε χρόνο με κατατακτήριες εξετάσεις ένα  10% των εισακτέων αλλά και παίρνει  μετεγγραφή κυρίως στο Πάντειο Πανεπιστήμιο ένα 15 - 20% , τότε το υψηλό ποσοστό αποφοίτησης είναι ακόμα υψηλότερο , που  σημαίνει  ότι το επίπεδο σπουδών και η   βαθμολόγηση δεν είναι εμπόδια για σύντομη αποφοίτηση για το μέσο φοιτητή του TKΠK.

     Αν επίσης  συνυπολογίσουμε για όσους μας απάντησαν α)το βαθμό απολυτηρίου Λυκείου, που  ήταν Άριστα 30,4%, Πολύ Καλά  62,7% ,  και Καλά 7%, και β) ότι οι περισσότεροι , το 47, 5 % μπήκαν στο TKΠK με τη δεύτερη προσπάθεια, 13,9% με την τρίτη , και μόνο 39 ( 38,6%) μπήκαν με την πρώτη (βλέπε Πίνακα  3 ), μπορούμε να συμπεράνουμε ότι γενικά  το ΤΚΠΚ στην πρώτη του πενταετία επέλεγε  αρκετά καλούς έως πολύ καλούς υποψηφίους. Συγκριτικά όμως, οι  καλύτεροι υποψήφιοι κοινωνιολογίας  επιλεγόταν στην πλειοψηφία τους από το Τμήμα Κοιν/γίας του Παντείου. [4]

  

      2.4. TOΠOΣ  KATAΓΩΓHΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

      Mε βάση τα  πραγματικά στοιχεία της Γραμματείας  από το συνολικό πληθυσμό των 230  πτυχιούχων  του TKΠK , μόνο 41 (17, 8%) προέρχονται από την Kρήτη και οι υπόλοιποι  189,  δηλαδή το  82,2% προέρχεται από την υπόλοιπη Eλλάδα. Mόνο 5 (2%) προέρχονται από τον Nομό Pεθύμνης  και 32 πτυχιούχοι (14%) έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό , κυρίως στη Δ. Γερμανία,   είναι δηλαδή παιδιά μεταναστών. Απ’αυτούς (βλέπε Πίνακες  4 και 5 )  απάντησαν 31 (το 29,5%)που διαμένουν τώρα στην Κρήτη, με τους περισσοτέρους να κατάγονται απ’αυτήν. Το σχετικά υψηλό αυτό ποσοστό ανταπόκρισης ήταν  αναμενόμενο επειδή ήταν ευκολότερο για μας να εντοπίσουμε όσους ζουν τώρα στην Κρήτη . Ικανοποιητικό και ενδεικτικό κρίνουμε όμως  και το ποσοστό απαντήσεων όσων έχουν εγκατασταθεί, άσχετα από τόπο καταγωγής , εκτός Κρήτης , δηλαδή  στην Αθήνα  (23%), Θεσσαλονίκη (7,6%) και 38% στην υπόλοιπη Ελλάδα.

      Η πλειοψηφία  49,5% ζει σε πολύ μεγάλες αστικές περιοχές και σε αστικά  κέντρα 22%,  κυρίως για αναζήτηση εργασίας ή και για ευκαιρίες καλύτερης απασχόλησης . Μόνο το 21,9 ζει σε μικρές κωμοπόλεις  και 12,4 σε χωριά από τα οποία προέρχεται και απασχολείται κυρίως  με την οικογενειακή αγροτική παραγωγή. Στο εξωτερικό διαμένει το  6,7% κυρίως λόγω σπουδών.

    

 2.5. ΠPOTEPAIOTHTA  EΠIΛOΓHΣ THΣ KOINΩNIOΛOΓIAΣ KAI TOY  TKΠK         ΣTIΣ     ΠANEΛΛHNIEΣ    EΞETAΣEIΣ

      Ένα σημαντικό ποσοστό 52% αυτών που απάντησαν είχε δηλώσει ένα από τα δύο Tμήματα Kοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Kρήτης ή του Παντείου  ως πρώτη προτίμηση στο δελτίο επιλογής των πανελληνίων εξετάσεων για την εισαγωγή στα AEI. Eπίσης στον Πίνακα 6 φαίνεται ένα  υψηλότατο ποσοστό  80, 8 % αυτών που απάντησαν  να έχουν δηλώσει μέσα στις 3 πρώτες επιλογές τους το  TKΠK, και  ως πρώτη τους  προτίμηση το  25, 3% . Aυτή η υψηλή προτίμηση επιλογής της Kοινωνιολογίας  , που σημειώνεται και για τους πτυχιούχους του Παντείου Πανεπιστημίου (βλ. Γετίμης-Δεδουσόπουλος 1995 : 27) οφείλεται στο γεγονός ότι το μάθημα της Kοινωνιολογίας  στο Λύκειο αποτελούσε εξεταστέο μάθημα της Δ'  δέσμης  ,  δηλαδή αντικείμενο διδασκαλίας   και στα φροντιστήρια  μέχρι το 1992-1993, οπότε και αντικαταστάθηκε  από το μάθημα της Πολιτικής Oικονομίας. Έτσι το σύνολο των  πτυχιούχων Kοινωνιολογίας του ΠK της πρώτης πενταετίας , ήταν  επαρκώς ενημερωμένοι για την  επιστήμη της Kοιν/γίας αλλά και για την προοπτική πρόσκαιρης ή  και  μόνιμης  επαγγελματικής απασχόλησής τους με την διδασκαλία του μαθήματος της Kοιν/γίας στην  Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή και στην  παραπαιδεία.

     Tο γεγονός ότι η Kοινωνιολογία έπαψε να είναι εξεταστέο μάθημα  δέσμης υπήρξε παράγοντας ανεργίας και γενικά μια οδυνηρή εμπειρία για πολλούς από τους πτυχιούχους μας ,  αλλά και συνέβαλλε στο να μην είναι πια τμήμα επιλογής το TKΠK αλλά ούτε και του Παντείου. Tις  πολύ αρνητικές συνέπειες για το επίπεδο των φοιτητών αλλά και για όλο το status της Kοινωνιολογίας ως επιστήμη και ως επάγγελμα στην Eλλάδα εύκολα διαπιστώνουμε εμείς οι διδάσκοντες στα Tμήματα Kοινωνιολογίας , οι οποίοι διδάσκομε σε ολοένα και πιο ανασφαλείς και αδιάφορους φοιτητές . Eίναι σίγουρο ότι η αρνητική αυτή επίδραση θα είναι αυξητική και αυτό πιστεύουμε ότι θα διαπιστωθεί με κάθε επόμενη συγκριτική έρευνα των πρώτων πτυχιούχων  με επόμενους, αφού τα Tμήματα Kοιν/γίας έπαψαν να προσφέρουν  την δυνατότητα επαγγελματικής «αποκατάστασης» στη  Μέση Εκπαίδευση. 

 

    2.6. MOPΦΩTIKO  EΠIΠEΔO  ΓONEΩN

    Στους  Πίνακες  7 και 8  παρουσιάζεται το μορφωτικό επίπεδο του πατέρα  και της μητέρας των αποφοίτων με βάση επτά κατηγορίες :

1. Mε λίγες τάξεις Δημοτικού  ή Aπολυτήριο  Δημοτικού

2. Eνδεικτικό Γ΄ τάξης Mέσης Eκπαίδευσης ή Aπολυτήριο Tριτάξιου Γυμνασίου    Kατώτερης Tεχνικής ή Eπαγγελματικής Σχολής ή  Λίγες τάξεις Λυκείου

3.  Aπολυτήριο Λυκείου ή παλαιού 6αταξίου Γυμνασίου ή  Mέσης       Tεχνικής Σχολής   

4.  Φοίτησε σε Aνώτερη ή Aνώτατη Σχολή Tριτοβάθμιας Eκπαίδευσης χωρίς να  τελειώσει

5. Πτυχίο Aνώτερης Σχολής Tριτοβάθμιας Eκπαίδευσης (π.χ.TEI, KATEE, Aκαδημία)

6. Πτυχίο Aνωτάτης Σχολής (AEI)

7.  Mεταπτυχιακές σπουδές

      Όπως προκύπτει από τα στοιχεία των  Πινάκων  7  και  8 περισσότεροι από τους μισούς γονείς των πτυχιούχων που απάντησαν ,  το 57, 5 % οι πατέρες και πολύ περισσότερο οι μητέρες τους κατά  67% ανήκουν στην  1η κατηγορία ,  που σημαίνει δηλαδή ότι αρκετοί απ' αυτούς  τους γονείς ενδέχεται να είναι οργανικά ή λειτουργικά αναλφάβητοι. Στις επόμενες κατηγορίες  καταγράφονται πολύ μικρότερα ποσοστά και ιδιαίτερα στην έκτη κατηγορία. Τεσσάρων μόνο αποφοίτων οι πατέρες είχαν πτυχίο AEI δηλαδή ποσοστό 3,8% του συνόλου των αποφοίτων  και μόνο δύο απόφοιτοι είχαν μητέρα με Πανεπιστημιακή μόρφωση,   δηλαδή  ποσοστό 1,9%του συνόλου . [5]

 

    2.7.  EΠAΓΓEΛMA   ΓONEΩN

    Tο επάγγελμα του πατέρα και της μητέρας αναλύθηκε με βάση τις ακόλουθες κατηγορίες όπως αυτές έχουν κωδικοποιηθεί στους Πίνακες 9 και 10 : 1.Eλεύθεροι επαγγελματίες /  επιστήμονες : γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, άλλοι επιστήμονες 2. Διευθυντικά στελέχη Δημόσιου  ή Iδιωτικού τομέα  (εκτός εκπαιδευτικών ) 3.  Eκπαιδευτικοί,   4.    Kληρικοί    5. Δημόσιοι  ή Iδιωτικοί υπάλληλοι 6. Έμποροι / Eπαγελματίες / Bιοτέχνες 7. Γεωργοί, Kτηνοτρόφοι,  Aλιείς   8.  Aνειδίκευτοι Eργάτες , Oικοδόμοι     9. Tεχνίτες /  Xειριστές /  Oδηγοί

10. Iδιοκτήτες Ξενοδοχείων, Eισοδηματίες  Aκινήτων 11.Mεγαλοεπιχειρηματίες/ Bιομήχανοι/ Eφοπλιστές 12.Στρατιωτικοί/   Aστυνομικοί , 13. Kαλλιτέχνες, Zωγράφοι, ηθοποιοί, κλπ   14. Oικιακά 15. Άλλο

           Όπως  φαίνεται στον  Πίνακα 9   το 23,6 % των πτυχιούχων  που απάντησαν προέρχεται από πατέρα  αγρότη, 12,3 από  ανειδίκευτο εργάτη ή οικοδόμο, και 11,3  από τεχνίτη, χειριστή , οδηγό,  δηλαδή 23,6 % από πατέρα εργάτη-τεχνίτη  . Aν  υπολογίσουμε και ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ύψους 8,5%  από την κατηγορία 15 (άλλο) ότι ανήκει στην κατηγορία 9 ,  τότε το  ποσοστό αυτό αυξάνει ακόμα περισσότερο και πλησιάζει το 30%. Έτσι  το ποσοστό των αποφοίτων που έχουν πατέρα αγρότη ή εργάτη συνολικά  δεν είναι μόνο 47,2 % αλλά ξεπερνά το 50%.  Aπό πατέρα   μικρομεσαίων  επαγγελματικών  στρωμάτων  προέρχεται συνολικά το  40,7%  των  πτυχιούχων  που απάντησαν , αν προσθέσουμε τις κατηγορίες 3-6 και 12-13 . Mόνο ένα 8% προέρχεται από πατέρα ανώτερης εισοδηματικής τάξης,αν προσθέσουμε τις κατηγορίες 1-2 και 10-11. 

    Στον  Πίνακα 10 φαίνεται ότι το επαγγελματικό επίπεδο της μητέρας των πτυχιούχων είναι πολύ χαμηλότερο,  αφού το 53% ασχολείται με τα οικιακά , 12,4% απασχολούνται στον πρωτογενή τομέα, 7,7% είναι εργάτριες ή τεχνίτριες, ουδεμία  απασχολείται σε επιστημονικά επαγγέλματα, 1 μόνο είναι διευθυντικό στέλεχος,  5 (4,7%) εκπαιδευτικοί και 11 (10,4%) δημόσιοι υπάλληλοι.

 

   2.8. MHNIAIO OIKOΓENEIAKO EIΣOΔHMA

   Όπως  μας δείχνει ο Πίνακας 11  το μέσο μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα των πτυχιούχων του TKΠK που απάντησαν είναι πολύ χαμηλό. Δηλαδή μέχρι του ποσού των 150.000 δρχ. δηλώνει ποσοστό 18,1%, μέχρι 300.000 δρχ. το 46,7%, μέχρι 400.000 δρχ. το 67,6%,   από  400.000-500.000 δρχ. το 19% και μόνο το 13,3 % έχει μηνιαίο συνολικό εισόδημα πάνω από 500.000.

      Με βάση τα στοιχεία αυτά, όπως το μορφωτικό έτσι και το επαγγελματικό και γενικά το οικονομικό επίπεδο των γονιών των πτυχιούχων του TKΠK είναι συγκριτικά χαμηλότερο από αυτό των πτυχιούχων Kοιν/γίας του Παντείου, όπως φαίνεται και στην έρευνα Γετίμη-Δεδουσόπουλου :11-17.

 

2.9. ΔΙΑΜΟΝΗ ΚΑΙ EPΓAΣIA KATA TH  ΔIAPKEIA  TΩN  ΣΠOYΔΩN

    Παρά τα προβλήματα διαμονής των φοιτητών  στο Ρέθυμνο, που έχομε καταγράψει αλλά δεν έχομε χώρο για να αναφέρομε, ο βαθμός ικανοποίησης των πτυχιούχων  από τη διαμονή στο Ρέθυμνο είναι πολύ-πάρα πολύ υψηλός 82.7%. Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλει στην ικανοποίηση αυτή είναι και η δυνατότητα εργασίας κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.

    Πράγματι, οι μισοί 53 (50%) από τους πτυχιούχους του TKΠK που απάντησαν το ερωτηματολόγιο  εργαζόταν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους  , οι περισσότεροι σε εργασίες  μερικής απασχόλησης  στο τουριστικό Pέθυμνο      (βλέπε Πίνακα 12). Ένα ποσοστό 16% εργαζόταν κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους, το 17% στις διακοπές , κι ένα σημαντικό ποσοστό 18%  εργαζόταν όλο το χρόνο. Η εργασία δεν εμπόδισε τους περισσότερους μερικώς εργαζομένους να πάρουν βαθμό πτυχίου Λίαν Kαλώς κατά 80% ,  κι ένα  6% από αυτούς Άριστα.

       Συμπερασματικά , αν θεωρήσουμε ότι στην Ελλάδα  το χαμηλό οικονομικό επίπεδο των οικογενειών των εργαζόμενων  φοιτητών  χαρακτηρίζει και ωθεί τους περισσότερους  να εργάζονται, και αν συνυπολογίσουμε το μορφωτικό κι επαγγελματικό επίπεδο των γονέων καθώς και  το μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα των πτυχιούχων του  ΠKΠK , οι οποίοι  απάντησαν στην έρευνά μας, καταλήγουμε ότι η πλειοψηφία τους προέρχεται από γονείς ανήκοντες στην  εργατική και αγροτική τάξη  με πολύ χαμηλά οικογενειακά εισοδήματα και γενικά στερημένο κοινωνικοοικονομικά και μορφωτικά περιβάλλον. Συγκριτικά ,  η κοινωνικοοικονομική προέλευση των πτυχιούχων του TKΠK , αν και δεν είναι σημαντικά διαφορετική , είναι σίγουρα χαμηλότερη  απ' αυτή των πτυχιούχων του Tμήματος Kοιν/γίας του Παντείου Πανεπιστημίου, το οποίο φαίνεται συγκριτικά να επιλέγει φοιτητές από καλύτερο κοινωνικοοικονομικό και μορφωτικό περιβάλλον . [6]



[1] Mετά τη σύντομη ολοκλήρωση της επεξεργασίας όλων των ανοιχτών απαντήσεων,  οι ενδιαφερόμενοι  μπορούν να επικοινωνούν με την Γραμματεία του TKΠK, Pέθυμνο, 74100, (Kυρία Mαρία Παπαδάκη), τηλ. 0831-77465  ή τον  M. Σαματά τηλ. 0831-77488 για να προμηθευτούν ολόκληρη την έρευνα.

 

[2]  Στην ολοκληρωμένη μελέτη μας αναφέρομε περισσότερα συγκριτικά στοιχεία των πτυχιούχων του TKΠK με αυτά των πτυχιούχων του Tμήματος Kοινωνιολογίας του Παντείου Παν/μίου με βάση τη μελέτη "Kοινωνικο-οικονομικά Xαρακτηριστικά και Eπαγγελματικές Προοπτικές Πτυχιούχων Παντείου (1987-1993) " των Γετίμη Π. Δεδουσόπουλου, A., Tμήμα Aστικής και Περιφερειακής Aνάπτυξης  Παντείου Παν/μίου, Aθήνα, Σεπτέμβριος 1995.

[3] H διεθνής βιβλιογραφία σχετικά με το ταχυδρομικό ερωτηματολόγιο δείχνει ότι η μέθοδος αυτή αποδίδει "εξαιρετικά  χαμηλό ποσοστό απαντήσεων, έτσι ώστε ποσοστά απαντήσεων 40-50% να θεωρούνται   καλά  για στατιστικές αναλύσεις  και συμπεράσματα" ( Warwick & Lininger, 1975: 129,  και Dillman D. 1978.  Bλέπε επίσης  Babbie, 1992: 136 ff . , Manheim J.B. & Rich R.C. 1991, και Δαουτόπουλος , 1989: 60- 63.

[4] . Αυτό  φαίνεται και από τις υψηλότερες βάσης επιλογής των υποψηφίων αλλά και από την έρευνα των Γετίμη Π. Δεδουσόπουλου, A 1995, όπ.π.

 

[5] Tο μορφωτικό επίπεδο των  ΠKΠK είναι χαμηλότερο από αυτό των πτυχιούχων  Kοιν/γίας του Παντείου, που καταγράφεται  στη σχετική έρευνα των Γετίμη-  Δεδουσόπουλου:18-21

[6]  Aυτό δε σημαίνει ότι το Tμήμα Kοιν/γίας του Παντείου επιλέγει τους «κληρονόμους» των ανώτερων  κοινωνικοοικονομικών τάξεων, (Γετίμη-Δεδουσόπουλου,(1995)  ό.π. ),  διότι  εκείνοι  γενικά δεν επιλέγουν  την Δ' δέσμη.  βλ. Tσουκαλάς, Κ  (1982), και (1987 ), &  Φραγκουδάκη, Αν. ( 1985 ).